ضرورت مصرف کود گوگردی در خاکهای ایران

ضرورت مصرف کود گوگردی در خاکهای ایران

 
چهارمین عنصر ضروری برای گیاهان پس از ازت،فسفر و پتاس گوگرد محسوب می شود. با این تفاوت که نیاز گیاهان به این عنصر حتی بیشتر از فسفر می باشد. گوگرد عمدتا" در تولید اسیدهای آمینه و پروتئین نقش دارد. و کمبود آن باعث کاهش عملکرد کمی و کیفی محصول می شود.با توجه به اینکه اکثر خاکهای کشور و خصوصا خاکهای  فلات ایران،قلیایی و آهکی می باشد. و از طرفی کمبود مواد آلی و بی کربناتی بودن اکثر آبهای آبیاری باعث محدود شدن حلالیت عناصر غذایی پرمصرف و ریزمغذیها می شود. و عملا" جذب این عناصر به کندی صورت می گیرد.بنابراین به دلایلی که ذکر خواهد شد. تغذیه گوگرد در گیاهان و مصرف آن اهمیت خاصی دارد.
PHاکثر خاکها ی کشور بیشتر از 7.8و درصد آهک(TNV%) عموما" بیشتر از 20 می باشد (میانگین ,TNV,PHخاکهای استان خراسان رضوی به ترتیب 7.91 و 22)، بنابراین خاکهای ایران ،عموما" دارایPH بالا، ماده آلی کم و میزان آهک نسبتا زیاد می باشد. و در این شرایط حلالیت برخی از عناصر غذایی از جمله فسفر،آهن،روی،مس و منگنز در محیط رشد رویشی، گیاهان بسیار کم است.
چرا باید از گوگرد استفاده نماییم ؟
با توجه به آنچه که ذکر شد.استفاده از کودهای گوگردی بعنوان اصلاح کننده خاکهای زراعی و عنصر مورد نیاز گیاهان ضروری است . در تحقیقی( ملکوتی و همکاران1385)که صورت گرفته،اثر گوگرد در اصلاح PHخاکهای آهکی بسیار مفیده بوده است. و با مصرف هر سه سال یکبار به میزان 1تا 2 کیلوگرم گوگرد در پای درختان به همراه کود حیوانی بصورت چالکود به مدت 5 سال PHخاک پای درختان از 8.2 به 7.8 کاهش یافته است.( به ازاء هر 0.1 کاهش PH جذب عناصر توسط گیاه 20برابر افزایش می یابد) آزمایشات متعددی که صورت گرفته حکایت از آن دارد. که افزایش گوگرد میزان قابلیت جذب فسفر را در خاک افزایش می دهد.بطور کلی مزایای مصرف گوگرد در اراضی زراعی و باغی به شرح ذیل می باشد.
- افزایش حلالیت عناصر غذایی خصوصا" فسفر، آهن،روی،منگنز و از طرفی کاهش در مصرف کودهای فسفاته و ریزمغذیها
بهبود کیفی آب آبیاری
- رفع کمبود گوگرد مورد نیاز گیاه و افزایش عملکرد در واحد سطح
- اصلاح PHخاکهای شور و قلیا و آهکی
- کاهش تجمع نیترات در محصولات کشاورزی 
- جلوگیری از گسترش قارچهای خاکزی به لحاظ خصوصیت قارچکشی گوگرد
- ضدعفونی کردن تدریجی خاک و کمک به سلامت محیط زیست و کاهش مصرف سموم شیمیایی
شرایط لازم جهت جذب گوگرد توسط گیاه :
برای آنکه کود گوگردی مورد استفاده گیاه قرار گیرد. می بایست در ابتدا گوگرد  به سولفات تبدیل شود. این امر به کمک باکتریهای تیوباسیلوس که در شرایط هوازی در خاک زندگی می کنند. امکان پذیر است. همانگونه که ذکر شد متاسفانه با توجه به کاهش شدید درصد مواد آلی در خاکهای زراعی کشور، تعداد این باکتریها کاهش یافته است. جمعیت این باکتریها در شرایط مطلوب یعنی مواد آلی کافی و رطوبت مناسب قادر به رشد و تکثیر می باشد. از این رو رعایت نکات فنی ذیل در جهت مصرف بهینه گوگرد ضروری می باشد.
- با توجه به کمبود مواد آلی دراکثر خاکها این کود را بهتر است به همراه کود حیوانی مصرف نمود.
- مصرف گوگرد در خاکهائی که از نظر ماده آلی بسیار فقیرند، واز طرفی افزایش مواد آلی توسط کشاورز مقدور نیست توصیه نمی شود.
- رطوبت کافی در خاک موجود باشد. اثر رطوبت به حدی است که اگر حتی 2تن گوگرد درخاک  استفاده شود .بصورت ذرات ریز زردرنگ در سطح و یا در عمق خاک تا حدود یک سال بدون تغییر باقی می ماند.
- مقدار مصرف کود گوگردی براساس آزمون خاک و طبق توصیه کارشناسی صورت گیرد.
- ضمنا گوگرد ناخالص که بصورت کلوخه ای از معدن استخراج می شود. چندان مناسب برای مصارف کشاورزی نمی باشد.
میزان و نحوه استفاده از گوگرد :
 - مصرف این کود براساس آزمایش خاک و توصیه کارشناسی صورت گیرد. و  بعنوان یک توصیه عمومی مقدار 300تا 500کیلو گرم در هر هکتار با در نظر گرفتن PHخاک و بی کربنات آب آبیاری و در صد اهک خاک  مصرف شود. کلیه کودهای گوگردی رایج در ایران بایستی قبل از کشت و هر 2 تا 3 سال یکبار مصرف شود. بهتر است این کود با دستگاه  کودکار زیر بذر و یا حداقل قبل از شخم در سطح مزرعه پخش و با شخم یا دیسک زیر خاک برده شود. مصرف آن در باغات با توجه به نوع و شرایط باغ و سن درخت از 500 تا 1000گرم برای هر درخت و الزاما" بصورت چالکود توصیه می گردد.
نکات مورد توجه :
با توجه به اینکه متاسفانه انواع کودهای گوگردی با کیفیت متفاوت و بعضا  نامناسب در بازار  کشاورزی رایج است . با هدف اطلاع رسانی صحیح و دقیق به مصرف کنندگان محترم این کالا، در مطالب بعدی مقاله کاربردی تحت عنوان راهنمای کامل درخصوص شناسایی کود مناسب گوگردی برای کارشناسان و کشاورزان (که برای اولین بار تهیه شده) ارائه خواهد شد.

تهیه و تنظیم : مهدی عباس زاده
کارشناس تغذیه گیاهی و حاصلخیزی خاک